سەرکەوتنی یانەی دهۆک لە جامی کەنداوی عەرەبی دووبارە بوونەی ڕێفڕاندۆمی کوردستان بوو

سەرکەوتنی یانەی تۆپی پێی دهۆک لە جامی کەنداوی عەرەبی لە ساڵی ٢٠٢٥، کە لە بەرامبەر یانەی قادسییەی کوێتی بەدەستهات، تەنیا بردنەوەیەکی وەرزشی نەبوو، بەڵکوو جەژنێکی گەورە بوو بۆ نیشاندانی هەستی کوردانە و یەکگرتوویی گەلی کورد. ئەم سەرکەوتنە، کە بە ئاڵای کوردستان و دروشمە نیشتیمانییەکان لە یاریگەدا دەرکەوت، وەڵامێکی بەهێز بوو بۆ ئەو راگەیاندن و پیلانگێرییانەی کە هەمیشە هەوڵ دەدەن کورد وەک گەلێک پیشان بدەن کە لە کوردستان و ناسنامەی خۆی دوورە. بەڵام خەڵکی کورد، بە تایبەت لەم بۆنە و هەموو بۆنەکانیترە، بە یەکێک لە قووڵترین شێوەکان نیشانی جیهانیان ئەدەن کە سەربەخۆیی کوردستان ئامانجی سەرەکییانە.

سەرکەوتنێک کە لە یاریگەوە دەرچوو

یانەی دهۆک، کە وەک نوێنەری کوردستان لەم پاڵەوانێتییەدا بەشدار بوو، نەک تەنیا لە یاریگەدا سەرکەوت، بەڵکوو دڵی ملیۆنان کوردیشی بردەوە. لە کاتی یارییەکەدا، هاندەران بە ئاڵای کوردستان و دروشمە نیشتیمانییەکان، وەک کوردستان عێراق نییە، یاریگەکەیان کردە جەژنێکی نەتەوەیی. هیچ ئاڵا یان نیشانەیەکی عێراقی لە یاریگەدا نەبوو، کە ئەمە خۆی لە خۆیدا پیامیەکی روون بوو: کورد گەلێکی جیاوازە و ناسنامەیەکی تایبەتی خۆی هەیە. ئەمە وەڵامێکی روون بوو بۆ ئەو هەوڵانەی کە دەیانەوێت کورد وەک بەشێک لە ناسنامەیەکی دیکە پیشان بدەن.

ئەم سەرکەوتنە، کە بە پشتگیری هاندەرانی کورد کە بە شەقامەکانی دهۆک و شارەکانی دیکەی کوردستاندا جەژنیان گرت، نیشانی دا کە وەرزش دەتوانێت ببێتە پەنجەرەیەک بۆ دەربڕینی هەست و ئامانجە نەتەوەییەکان. هاندەران، کە بە جۆش و خرۆشەوە ئاڵاکانی کوردستانیان هەڵکردبوو، نەک تەنیا سەرکەوتنی یانەکەیان، بەڵکوو سەرکەوتنی کوردایەتی و یەکگرتوویی کوردیشیان جەژنی گرت.

وەڵامێک بۆ پیلانگێرییەکان

داگیرکەران و نەیارانی کورد هەمیشە هەوڵیان داوە کورد وەک گەلێک پیشان بدەن کە حەزی لە کوردستان و ناسنامەی خۆی نییە. ئەوان بە راگەیاندنەکانیان و سیاسەتەکانیان دەیانەوێت وا پیشان بدەن کە کوردەکان لە ناسنامەی کوردستانی دوورن و ئامادەن ببنە بەشێک لە ناسنامەیەکی دیکە. بەڵام ئەم سەرکەوتنەی یانەی دهۆک، کە بە هەزاران هاندەری کورد پشتگیری کرا، وەڵامێکی روون بوو بۆ ئەم پیلانگێرییانە. خەڵکی کورد، لە شەقامەکان و یاریگەدا، بە یەک دەنگ نیشانیان دا کە سەربەخۆیی  کوردستان لە دڵ و هزر و ئامانجیاندایە.

ئەم بۆنەیە، کە بە جەژنێکی گشتی لە سەرتاسەری کوردستان گرێدرا، نیشانی دا کە کوردەکان، سەرەڕای هەموو داگیرکاری و گوشارەکان، هێشتا بە یەکگرتووییەوە بەرەو ئامانجی سەربەخۆیی هەنگاو دەنێن. لەم یارییەدا، کوردەکان نەک تەنیا وەرزشییانە سەرکەوتن، بەڵکوو لە رووی سیاسی و کۆمەڵایەتیشەوە پیامیەکی بەهێزیان بە جیهان گەیاند: کورد گەلێکی سەربەخۆیە و ناسنامەی خۆی هەیە.

کوردستان لە هەر بۆنەیەکدا کوردستانە

ئەم سەرکەوتنەی یانەی دهۆک وەک بۆنەیەکی دیکەی جەژنی کوردانە لە مێژووی کوردستاندا تۆمار کرا. کوردەکان لە هەر بۆنە و جەژنێکدا، چ نەورۆز بێت یان سەرکەوتنێکی وەرزشی، نیشانیان داوە کە کوردستانە و بە کوردایەتی خۆیان سەربەرزن. لەم یارییەدا، ئاڵای کوردستان، کە بە دەیان هەزار هاندەر هەڵکرابوو، بووە هێمای یەکگرتوویی و سەربەرزیی گەلی کورد.

هەروەها، ئەم بۆنەیە نیشانی دا کە وەرزش دەتوانێت ببێتە ئامرازێکی بەهێز بۆ دەربڕینی ناسنامەی نەتەوەیی. یانەی دهۆک، کە بە ناوی کوردستانەوە بەشدار بوو، نەک تەنیا نازناوێکی گرنگی وەرزشی بەدەست هێنا، بەڵکوو بووە هۆی ئەوەی کوردەکان بە یەک دەنگ داوای مافەکانی خۆیان بکەن و ناسنامەی خۆیان بەرز بکەنەوە.

دەنگێک بۆ سەربەخۆیی

ئەو دروشمە نیشتیمانییانەی کە لە یاریگەدا گوتران و ئەو ئاڵانەی کە هەڵکران، دەنگی گەلی کورد بوون کە بەرەو سەربەخۆیی هەنگاو دەنێن. ئەم سەرکەوتنە نەک تەنیا مایەی شانازی بوو بۆ خەڵکی دهۆک، بەڵکوو بۆ هەموو کوردستانییەکان بوو، کە لە هەر پارچەیەکی کوردستاندا بە جۆش و خرۆشەوە جەژنیان گرت. هاندەران، بە هەڵکردنی ئاڵای کوردستان و گوتنی دروشمە نەتەوەییەکان، نیشانیان دا کە کوردەکان هەرگیز لە ئامانجی سەربەخۆیی و ناسنامەی خۆیان دەست ناکێشن.

سەرکەوتنی یانەی دهۆک لە جامی کەنداوی عەرەبی لە ساڵی ٢٠٢٥، تەنیا سەرکەوتنێکی وەرزشی نەبوو، بەڵکوو جەژنێکی گەورە بوو بۆ نیشاندانی یەکگرتوویی و هەستی کوردانەی گەلی کورد. ئەم بۆنەیە، کە بە ئاڵای کوردستان و دروشمە نیشتیمانییەکان رازێنرابوو، وەڵامێکی بەهێز بوو بۆ هەموو ئەو هەوڵانەی کە دەیانەوێت ناسنامەی کورد لاواز بکەن. کوردەکان، لەم یارییەدا، بە جیهان نیشانیان دا کە کوردستان لە دڵیاندایە و ئامانجی سەربەخۆیی هەرگیز لە هزر و گیانیاندا کەمنابێتەوە. یانەی دهۆک، بەم سەرکەوتنە، نەک تەنیا نازناوێکی گرنگی وەرزشی بەدەست هێنا، بەڵکوو ناوی کوردستانیشی بەرز کردەوە و بووە مایەی شانازی بۆ هەموو کوردێک.